Η Ελλάδα υπερήφανη για τη θέση της στον ευρωπαϊκό τουριστικό χάρτη

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να αισθάνεται υπερήφανη για τη θέση της στον ευρωπαϊκό τουριστικό χάρτη. Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας περιλαμβάνεται σταθερά στους κορυφαίους προορισμούς της Ευρώπης και αυτό δεν είναι τυχαίο. Η διεθνής εικόνα μας δεν χτίστηκε μόνο πάνω στο φυσικό κεφάλαιο και την πολιτιστική μας κληρονομιά, αλλά κυρίως πάνω στους ανθρώπους της φιλοξενίας και στην ικανότητα των ελληνικών επιχειρήσεων να εξελίσσονται, να επενδύουν και να ανταποκρίνονται σε απαιτήσεις που γίνονται κάθε χρόνο πιο σύνθετες. Για να διατηρηθούμε όμως σε αυτό το υψηλό επίπεδο απαιτείται σταθερότητα, εμπιστοσύνη, κανόνες και ένα περιβάλλον που επιτρέπει σε επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες να λειτουργούν χωρίς αιφνιδιασμούς.

Οι πρόσφατες αγροτικές κινητοποιήσεις υπήρξαν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο ευάλωτη μπορεί να γίνει η οικονομική δραστηριότητα όταν διαταράσσεται η καθημερινή κανονικότητα. Από τις ανωτέρω κινητοποιήσεις αναδείχθηκε επίσης πόσο κρίσιμη είναι η έννοια της πρόσβασης και της λειτουργικότητας των υποδομών, ειδικά για την ηπειρωτική Ελλάδα. Εκεί όπου ο τουρισμός, σε μεγάλο βαθμό, στηρίζεται στον εγχώριο επισκέπτη και σε μικρά χρονικά «παράθυρα» υψηλής ζήτησης, κάθε διαταραχή επιδρά δυσανάλογα. Η χειμερινή και εορταστική περίοδος έχει αποκτήσει αυξημένο βάρος για πολλούς προορισμούς, όχι επειδή αλλάξαμε προτιμήσεις, αλλά διότι η κλιματική μεταβολή και η αστάθεια των καιρικών συνθηκών περιορίζουν την προβλεψιμότητα και συμπιέζουν την περίοδο λειτουργίας. Γι’ αυτό και τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκαν θεματικά πάρκα, εκδηλώσεις και δράσεις που ξεκινούν ήδη από τις αρχές Δεκεμβρίου, ώστε να δημιουργείται λόγος ταξιδιού, και με τον τρόπο αυτό να ενισχύεται η τοπική οικονομία και να στηρίζεται η απασχόληση. Όταν τέτοιες προσπάθειες δοκιμάζονται από εξωγενείς παράγοντες, γίνεται εμφανές ότι η ανθεκτικότητα του συστήματος δεν είναι δεδομένη.

Είναι γεγονός πως ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζει υπαρκτές πιέσεις, από το κόστος παραγωγής έως τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ο ξενοδοχειακός κλάδος κατανοεί αυτή την πραγματικότητα, όχι μόνο θεσμικά, αλλά και βιωματικά, διότι στην πράξη βρισκόμαστε στον ίδιο παραγωγικό κύκλο. Ο τουρισμός δεν είναι αποκομμένος από την υπόλοιπη οικονομία. Η τοπική αγροτική παραγωγή είναι βασικό συστατικό της ταυτότητας των προορισμών μας και της εμπειρίας που προσφέρουμε. Η πλειονότητα των ξενοδοχειακών μονάδων προμηθεύεται προϊόντα από Έλληνες παραγωγούς και επιχειρήσεις, στηρίζει τοπικές αγορές, αναδεικνύει την αγροδιατροφική κληρονομιά κάθε τόπου και μετατρέπει την πρώτη ύλη σε αφήγηση, ποιότητα και προστιθέμενη αξία. Από τα τυριά και τα κρασιά μέχρι τα φρούτα, τα λαχανικά, το μέλι, το ελαιόλαδο και τα αρωματικά φυτά, η ελληνική φιλοξενία είναι ταυτόχρονα και η πιο αποτελεσματική διεθνής «βιτρίνα» της ελληνικής παραγωγής. Όταν ο πρωτογενής τομέας κλονίζεται, κλονίζεται και η δυνατότητα του τουρισμού να χτίζει αυθεντικότητα, διαφοροποίηση και ισχυρούς δεσμούς με τις τοπικές κοινωνίες. Ωστόσο, οι αγροτικές κινητοποιήσεις, οι οποίες διήρκεσαν επί της ουσίας καθ’ όλη την υψηλή για τους προορισμούς της ηπειρωτικής χώρας τουριστική περίοδο, είχαν μετρήσιμες και άμεσες συνέπειες για τον ξενοδοχειακό κλάδο. Οι παρατεταμένες διακοπές στην οδική κυκλοφορία επηρέασαν την ομαλή πρόσβαση των επισκεπτών, προκάλεσαν καθυστερήσεις στις αφίξεις και ακυρώσεις κρατήσεων, οδηγώντας σε απώλειες εσόδων για μεγάλο αριθμό ξενοδοχειακών επιχειρήσεων. Απώλειες που, λόγω της περιορισμένης διάρκειας της τουριστικής περιόδου, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ανακτηθούν.

Αν κάτι πρέπει να κρατήσουμε, είναι ότι η χώρα χρειάζεται ένα πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων που να προστατεύει την οικονομία, χωρίς να ακυρώνει τον κοινωνικό διάλογο. Ο σεβασμός στα δικαιώματα κάθε παραγωγικής ομάδας είναι αυτονόητος. Εξίσου αυτονόητη, όμως, είναι και η ανάγκη να διασφαλίζεται η κανονικότητα της μετακίνησης, η ομαλή λειτουργία των επιχειρήσεων και η εμπιστοσύνη του επισκέπτη. Στον τουρισμό η ζημιά δεν αποτυπώνεται μόνο σε χαμένα έσοδα, αλλά σε κλίμα ανασφάλειας. Ο επισκέπτης, ιδιαίτερα ο εγχώριος, λειτουργεί με περιορισμένο χρόνο και συγκεκριμένο προϋπολογισμό. Αν πιστέψει ότι μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με απρόβλεπτη ταλαιπωρία, θα επιλέξει απλώς να μην ταξιδέψει ή να ταξιδέψει στο εξωτερικό. Και οι συνέπειες αυτής της απόφασης του διαχέονται σε όλη την αλυσίδα της τοπικής οικονομίας.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο να προλαμβάνουμε κρίσεις. Είναι να επανασχεδιάσουμε το παραγωγικό μοντέλο της ηπειρωτικής και ορεινής Ελλάδας με όρους ανθεκτικότητας και δωδεκάμηνης λειτουργίας. Το παραδοσιακό μοντέλο που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ένα μικρό χειμερινό παράθυρο και στη χιονοδρομία δεν επαρκεί πλέον. Οι κλιματικές συνθήκες αλλάζουν και μαζί τους αλλάζει η οικονομική λογική των προορισμών. Όταν οι περισσότεροι ορεινοί προορισμοί λειτουργούν ουσιαστικά δύο μήνες τον χρόνο, κάθε απρόβλεπτο γεγονός μετατρέπεται σε υπαρξιακό πρόβλημα. Αντίθετα, όταν ο προορισμός έχει πολλαπλές αιτίες επίσκεψης σε διαφορετικές εποχές, τότε μπορεί να απορροφήσει καλύτερα τους κραδασμούς, να προσφέρει σταθερότερη απασχόληση και να δημιουργήσει πιο βιώσιμες τοπικές οικονομίες.

Η λύση είναι ένα πολυδιάστατο τουριστικό προϊόν που αξιοποιεί το πραγματικό συγκριτικό πλεονέκτημα κάθε τόπου. Αυτό δεν είναι απλώς τουρισμός. Είναι επένδυση στη σχέση των νέων με τον τόπο και στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των περιοχών. Για να γίνει πράξη, χρειάζονται δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, ξεκάθαρό και σταθερό θεσμικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών και δραστηριοτήτων. Δεύτερον, ενεργοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων ώστε μικρές επιχειρήσεις, δήμοι και τοπικοί φορείς να μπορούν να επενδύσουν σε υποδομές χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, σε ψηφιακή προβολή, σε κατάρτιση και σε συνεργατικά σχήματα. Παράλληλα, απαιτούνται κίνητρα για την επιμήκυνση της περιόδου και για επενδύσεις που δημιουργούν διαφοροποίηση και ποιότητα, ιδίως για τις μικρές μονάδες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ελληνικού μοντέλου φιλοξενίας.

Η Πιερία, με τον Όλυμπο ως διεθνές σύμβολο, είναι ένα παράδειγμα της δυνατότητας που έχει η Ελλάδα να «κλειδώσει» μια θέση στην κορυφή όχι μόνο ως καλοκαιρινός προορισμός, αλλά ως τόπος εμπειριών τεσσάρων εποχών. Και αυτός πρέπει να είναι ο μεγάλος στόχος για τον οποίο όλοι πρέπει να (συν) εργαστούμε. Η συμπερίληψη της Ελλάδας στους κορυφαίους προορισμούς της Ευρώπης δεν μπορεί να είναι μια φωτογραφία της στιγμής. Πρέπει να είναι μια στρατηγική διαδρομή, που στηρίζεται σε ποιότητα, σταθερότητα, επενδύσεις, ανθρώπους και υποδομές.

Στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων θεωρούμε ότι το στοίχημα των επόμενων ετών είναι σαφές. Να μετατρέψουμε την επιτυχία σε ανθεκτικότητα. Να ενισχύσουμε ουσιαστικά τη διασύνδεση του τουρισμού με την παραγωγή και τις τοπικές κοινωνίες. Να επενδύσουμε σε ένα σύγχρονο, βιώσιμο και δωδεκάμηνο μοντέλο ανάπτυξης για την ηπειρωτική Ελλάδα. Ένα μοντέλο που θα επιτρέπει στη χώρα μας όχι μόνο να συνεχίσει να πρωταγωνιστεί διεθνώς, αλλά κυρίως να πρωταγωνιστεί στη δική της πραγματική οικονομία, στη συνοχή της κοινωνίας της και στη μακροπρόθεσμη προοπτική της.

Πηγή: ΟΛΥΜΠΙΟ ΒΗΜΑ