Θετική σεζόν, αλλά με διαφορετική εικόνα ανά προορισμό και μικρότερης διάρκειας  διακοπές σε μία αγορά που λειτουργεί πλέον με όρους… super last minute για το υπόλοιπο του καλοκαιριού και σημαντικές προοπτικές για επιμήκυνση μέσα στο φθινόπωρο ειδικά σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, αλλά και μεγάλα νησιά όπως η Κρήτη, η Ρόδος και η Κέρκυρα.

ΘΕΤΙΚΟ ΠΡΟΣΗΜΟ

Μπαίνοντας πλέον στον πιο θερμό μήνα του καλοκαιριού, τον Αύγουστο, η φετινή σεζόν ανά την Ελλάδα -έστω κι αν έχει σκαμπανεβάσματα λόγω της αστάθειας στο γεωπολιτικό σκηνικό που επηρεάζει αναλόγως τις διαθέσεις αλλά και τις τσέπες των Ευρωπαίων- φαίνεται ότι εξελίσσεται με θετικό πρόσημο σε σύγκριση με την ούτως ή άλλως πολύ καλή χρονιά του 2025.

Στο ερώτημα «αν έπρεπε να συνοψίσετε τη φετινή σεζόν σε μία φράση, ποια θα ήταν αυτή;», ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής δίνει στο «business stories» το στίγμα: «Ανθεκτικότητα στους αριθμούς, αλλά πίεση στην απόδοση και μεγάλη μάχη μέχρι την τελευταία κράτηση».

Και πράγματι, το σκηνικό φέτος στον ευρωπαϊκό τουρισμό μεταβάλλεται εβδομάδα με την εβδομάδα ανάλογα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τα μηνύματα ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή και το πώς αυτά επηρεάζουν το οικονομικό πεδίο. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα σκαμπανεβάσματα στις τιμές των αεροπορικών καυσίμων, που επηρεάζουν αναπόφευκτα και τις τιμές των εισιτηρίων πολύ περισσότερο σε μία χώρα όπως η Ελλάδα, όπου 7 στους 10 επισκέπτες έρχονται αεροπορικώς. Ενδεικτικά, οι τιμές στο αεροπορικό καύσιμο μέσα στην τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου διαμορφώνονταν στα 3,66 δολάρια το γαλόνι έχοντας σημειώσει αύξηση κατά 26% σε σχέση με τις αρχές του ίδιου μήνα, όταν το αντίστοιχο νούμερο ήταν στα 2,91 δολάρια. Το γεγονός ότι οι ταξιδιώτες φέτος αποφασίζουν την τελευταία στιγμή για την τελική επιλογή του προορισμού τους επηρεάζει και τα επερχόμενα συμβόλαια που συζητούν οι Έλληνες ξενοδόχοι με τους tour operators του εξωτερικού αυτή την περίοδο για την επόμενη χρονιά: «Καθώς έχουμε πλέον μια αγορά με ξεκάθαρη εικόνα αυτού που χαρακτηρίζεται “buyers market” όπου η αγορά ευνοεί τον πελάτη, για τα συμβόλαια της επόμενης χρονιάς η πίεση στις τιμές είναι η μεγαλύτερη της τελευταίας δεκαετίας» , δηλώνει ο κ. Χατζής.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Σε ό,τι αφορά την εικόνα του ελληνικού τουρισμού για το 2026, το πρόσημο είναι θετικό, ωστόσο η μεγάλη εικόνα είναι πιο σύνθετη απ’ ό,τι δείχνουν οι συνολικοί αριθμοί: «Μέχρι τα μέσα Ιουλίου, οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις εμφανίζονται αυξημένες κατά 4% σε σχέση με πέρυσι. Άρα, η ζήτηση για την Ελλάδα παραμένει ισχυρή. Την ίδια στιγμή, όμως, η αγορά χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη αβεβαιότητα, βραδύτερο ρυθμό κρατήσεων και αυξημένη ευαισθησία στην τιμή. Οι ταξιδιώτες αποφασίζουν αργότερα, συγκρίνουν περισσότερο και αναζητούν προσφορές. Οι ξενοδόχοι και οι tour operators έχουν στηρίξει τη ζήτηση με ισχυρότερες καμπάνιες και σε αρκετές περιπτώσεις με προσαρμογές τιμών. Σε σχέση με πέρυσι, βλέπουμε λοιπόν μια αγορά super last minute, λιγότερο ομοιόμορφη γεωγραφικά και πιο απαιτητική ως προς τη σχέση ποιότητας και τιμής», επισημαίνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων.

‘Οπως διαπιστώνουν οι ξενοδόχοι, οι κρατήσεις για το δεύτερο μισό του καλοκαιριού συνεχίζουν να κινούνται, αλλά με ακόμη μικρότερο χρόνο προκράτησης, γι’ αυτό και, όπως δηλώνουν οι ίδιοι, ένα σημαντικό μέρος της τελικής επίδοσης θα κριθεί την τελευταία στιγμή, γεγονός που αυξάνει την αβεβαιότητα και δυσκολεύει τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων.

«Για το φθινόπωρο υπάρχουν θετικές προοπτικές, κυρίως σε προορισμούς με ισχυρή αεροπορική συνδεσιμότητα και διαφοροποιημένο προϊόν. Η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη έχουν σαφές πλεονέκτημα λόγω city break και συνεδριακού τουρισμού. Η Κρήτη, η Ρόδος, η Κως και η Κέρκυρα μπορούν επίσης να επιμηκύνουν σταδιακά την τουριστική τους περίοδο εφόσον διατηρηθούν οι αεροπορικές συνδέσεις και λειτουργούν συνολικά οι προορισμοί.

Η επιμήκυνση όμως της τουριστικής περιόδου δεν επιτυγχάνεται με ευχές και πάνελ σε συνέδρια. Χρειάζεται συντονισμός αεροπορικών εταιρειών, tour operators, ξενοδοχείων, Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εμπορικού κόσμου και εργαζομένων. Χρειάζεται επίσης ουσιαστικός εμπλουτισμός του τουριστικού προϊόντος μέσω επενδύσεων σε τουριστικούς λιμένες, συνεδριακές υποδομές, υπηρεσίες ευεξίας, πολιτιστικές και γαστρονομικές εμπειρίες και άλλες ειδικές μορφές τουρισμού. Οι επενδύσεις αυτές χρειάζονται εξωστρέφεια, στρατηγικό σχεδιασμό και ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον. Ο ανταγωνισμός είναι πλέον παγκόσμιος και πολλοί προορισμοί έχουν ήδη προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς, ανεβάζοντας σημαντικά τον πήχη», αναφέρει ο κ. Χατζής.

Η ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ

Ανά εθνικότητα φέτος, «η βρετανική αγορά κινείται δυναμικά και παραμένει καθοριστική για την Ελλάδα. Η γερμανική αγορά εξακολουθεί επίσης να αποτελεί βασικό πυλώνα της ζήτησης, αλλά εμφανίζει μεγαλύτερη ευαισθησία ως προς τη δαπάνη και την τιμή. Θετική εικόνα παρουσιάζουν γενικότερα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία και η Πολωνία, με την αμερικανική αγορά να είναι ιδιαίτερα σημαντική λόγω υψηλότερης δαπάνης και ενδιαφέροντος για ταξίδια εκτός της στενής θερινής αιχμής.

Η βασική μας ανησυχία, ωστόσο, δεν αφορά κάποια συγκεκριμένη χώρα. Αφορά την υπερβολική εξάρτηση του ελληνικού τουρισμού από λίγες μεγάλες αγορές, κυρίως τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά της ζήτησης ώστε να μειώσει την έκθεσή της στις οικονομικές, γεωπολιτικές και καταναλωτικές μεταβολές που μπορεί να επηρεάσουν δυσανάλογα δύο μόνο αγορές».

Ως προς την εικόνα ανά προορισμό, όπως αναφέρει ο κ. Χατζής, αυτή δεν είναι ενιαία και διαφέρει – είτε πρόκειται για προορισμούς της λεγόμενης «πρώτης γραμμής», είτε για λιγότερο προβεβλημένους: «Η Σάμος καταγράφει αύξηση 20% και η Σκιάθος 10%. Θετικά κινούνται επίσης η Κέρκυρα, η Μύκονος, η Κεφαλονιά και η Κρήτη. Η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη συνεχίζουν τη θετική τους πορεία και τροφοδοτούν τον κύριο όγκο της κίνησης μέχρι σήμερα. Από την άλλη πλευρά, πιέσεις καταγράφονται στην Κω, στη Σαντορίνη και στη Μυτιλήνη, ενώ η Καβάλα εμφανίζει τη μεγαλύτερη υποχώρηση, της τάξης του 13%.Δεν πρέπει βέβαια να εξάγουμε απόλυτα συμπεράσματα μόνο από ένα ποσοστό, καθώς κάθε προορισμός έχει διαφορετική βάση σύγκρισης, διαφορετικό μείγμα στο κομμάτι των μεταφορών και διαφορετική δομή ζήτησης. Είναι όμως σαφές ότι ακόμη και προορισμοί που θεωρούνταν… σίγουρες μετοχές δεν μπορούν πλέον να θεωρούν τη ζήτηση δεδομένη.

Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι τώρα που η Σαντορίνη δεν καταγράφει τις ίδιες πιέσεις ζήτησης με προηγούμενα χρόνια, η συζήτηση περί υπερ-τουρισμού έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τον δημόσιο διάλογο. Αυτό αναδεικνύει πόσο εύκολα απλουστευτικά και συχνά λαϊκίστικά αφηγήματα μπορούν να κυριαρχήσουν στη δημόσια συζήτηση χωρίς ουσιαστική τεκμηρίωση. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργούνται στρεβλές εντυπώσεις που ενδέχεται να υποθηκεύσουν την αναπτυξιακή δυναμική της νησιωτικής χώρας.

Παράλληλα, παρατηρείται πράγματι αυξανόμενο ενδιαφέρον για λιγότερο προβεβλημένους προορισμούς. Αυτό αποτελεί σημαντική ευκαιρία για καλύτερη γεωγραφική διασπορά, αρκεί η ανάπτυξη να συνοδεύεται από υποδομές, οργανωμένο σχέδιο και μεγάλες ποιοτικές επενδύσεις».

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΑΣ

Εν μέσω ακρίβειας και πληθωριστικών πιέσεων έχει μεγεθυνθεί και το ζήτημα για τη δυνατότητα των Ελλήνων να κάνουν διακοπές στη χώρα τους. Με βάση τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), το 2025 καταγράφηκαν στα ξενοδοχεία, στα κάμπινγκ και στα καταλύματα ανά την Ελλάδα περισσότερες από 156 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις και πάνω από 8 στις 10 ή αλλιώς ποσοστό 83,8% ήταν από επισκέπτες εξωτερικού. Επιπλέον, σχεδόν 1 στους 2 στη χώρα μας (46,6%) αδυνατεί να πληρώσει τα έξοδα για διακοπές μιας εβδομάδας, καταγράφοντας τη δεύτερη χειρότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη Ρουμανία (61,4%), ενώ μετά την Ελλάδα ακολουθεί η Βουλγαρία με ποσοστό 39,1%, με βάση τα στοιχεία της Eurostat.

Πώς απαντά, λοιπόν, ο πρόεδρος των ξενοδόχων στο επιχείρημα περί ακριβών τιμών και στο εύρημα ότι περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες δεν θα κάνουν φέτος διακοπές; «Η δυνατότητα των Ελλήνων να κάνουν διακοπές είναι πρωτίστως ζήτημα αγοραστικής δύναμης και αυτό αποτελεί μια πραγματική κοινωνική πρόκληση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι συνολικά ένας ακριβός τουριστικός προορισμός. Οι τιμές διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με τηνπεριοχή, την κατηγορία του καταλύματος και, κυρίως, την περίοδο των διακοπών. Περίπου το 32% των Ελλήνων επιλέγει να ταξιδεύει τον Αύγουστο, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 12%. Παράλληλα, η ζήτηση συγκεντρώνεται στους ίδιους δημοφιλείς προορισμούς που βρίσκονται ήδη στο απόγειο της διεθνούς τουριστικής κίνησης. Είναι απολύτως αναμενόμενο, λοιπόν, οι τιμές να αυξάνονται σε αυτές τις λίγες εβδομάδες αιχμής. Η εικόνα της αγοράς είναι πολύ ευρύτερη. Υπάρχουν χιλιάδες ξενοδοχεία, σε ηπειρωτικούς και νησιωτικούς προορισμούς, που προσφέρουν ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τιμές το μεγαλύτερο μέρος του έτους. Οι υψηλές τιμές αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.

Η ουσιαστική απάντηση δεν βρίσκεται στη δαιμονοποίηση του ελληνικού τουρισμού, αλλά στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών και στη σταδιακή καλύτερη κατανομή των διακοπών μέσα στη χρονιά. Παράλληλα, η αναβάθμιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος και η προσέλκυση επισκεπτών υψηλότερης δαπάνης δημιουργούν περισσότερο πλούτο για τη χώρα. Στόχος μας είναι αυτή η ανάπτυξη να μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ευημερία και περισσότερες δυνατότητες διακοπών και για τους ίδιους τους Έλληνες».

Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ

Ο πρόεδρος των ξενοδόχων δηλώνει ότι σε αυτή τη φάση η μεγαλύτερη πρόκληση για τον ελληνικό τουρισμό την επόμενη περίοδο δεν είναι μόνο οικονομική ή γεωπολιτική, αλλά σε μεγάλο βαθμό κοινωνική και πολιτική: «Ο τουρισμός δεν διαθέτει σήμερα την ευρεία αποδοχή και τους ισχυρούς συμμάχους που είχε την προηγούμενη δεκαετία. Τα τελευταία χρόνια έχουν κυριαρχήσει στον δημόσιο διάλογο ζητήματα όπως ο υπερτουρισμός, η πίεση στους προορισμούς και η δυσκολία πολλών Ελλήνων να κάνουν διακοπές στη χώρα τους. Πρόκειται για υπαρκτές ανησυχίες, οι οποίες όμως συχνά προσεγγίζονται αποσπασματικά, χωρίς επαρκή στοιχεία, χωρίς διάκριση μεταξύ διαφορετικών προορισμών και χωρίς ουσιαστική κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η τουριστική οικονομία.

Ο δημόσιος διάλογος είναι απαραίτητος και μόνο θετικός μπορεί να είναι όταν βασίζεται σε δεδομένα, τεκμηρίωση και πραγματικές λύσεις. Η κριτική δεν αποτελεί πρόβλημα, αντίθετα είναι προϋπόθεση για να βελτιωνόμαστε. Αυτό που χρειάζεται, όμως, είναι να ξεφύγουμε από εύκολες γενικεύσεις και να συζητήσουμε με μεγαλύτερο βάθος τις πραγματικές προκλήσεις και τις πραγματικές δυνατότητες του ελληνικού τουρισμού.

Το αποτέλεσμα σήμερα είναι να διαμορφώνεται μια εικόνα που συχνά υποτιμά τη συνολική συμβολή του τουρισμού στην οικονομία, στην απασχόληση, στις επενδύσεις και ιδιαίτερα στη νησιωτική και περιφερειακή Ελλάδα. Έτσι, ο κλάδος καλείται όχι μόνο να συνεχίσει να παράγει αποτελέσματα, αλλά και να εξηγεί με μεγαλύτερη σαφήνεια τον ρόλο και την αξία του.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που ενώ ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς τομείς της χώρας, απουσιάζει σήμερα από τον δημόσιο διάλογο μια ουσιαστική συζήτηση για τις μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές που χρειάζεται. Στον προεκλογικό διάλογο διαπιστώνει κανείς ότι τα περισσότερα πολιτικά κόμματα δεν έχουν ολοκληρωμένες και συνεκτικές θέσεις για το μέλλον του ελληνικού τουρισμού.

Αντίστοιχα, και η δημόσια πολιτική επικεντρώνεται συχνότερα στη διαχείριση της καθημερινότητας παρά σε έναν μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Ίσως γιατί εξακολουθεί να επικρατεί η αντίληψη ότι ο ελληνικός τουρισμός θα συνεχίσει να αποδίδει ανεξάρτητα από τις πολιτικές που εφαρμόζονται. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική. Σε ένα περιβάλλον εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο και η διαρκής ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού αποτελεί εθνική προτεραιότητα».

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι η «άλλη τουριστική Ελλάδα», στην ηπειρωτική χώρα, πέρα από τους δημοφιλείς νησιωτικούς προορισμούς. «Στην περίπτωση αυτή χρειάζονται απλά και στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία για ανακαίνιση, ενεργειακή αναβάθμιση, ψηφιοποίηση, προσβασιμότητα και βελτίωση ποιότητας. Χρειάζεται επίσης υποστήριξη, γιατί πολλές μικρές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν τον μηχανισμό για να προετοιμάσουν σύνθετους φακέλους χρηματοδότησης και δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στο σύνθετο και απαιτητικό κανονιστικό πλαίσιο. Δεν μπορούμε να ζητάμε από ένα μικρό ξενοδοχείο της Ηπείρου, της Θράκης, της Θεσσαλίας ή του Βορείου Αιγαίου να αναβαθμιστεί και ταυτόχρονα να το αφήνουμε μόνο του να πλοηγηθεί μέσα στο τραπεζικό σύστημα, στη γραφειοκρατία και σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο πλαίσιο».

Πηγή: ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ