Η ελληνική ξενοδοχία στην πρώτη γραμμή

Η νέα τριετία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, η οποία ξεκίνησε επίσημα με τις αρχαιρεσίες της 3ης Οκτωβρίου 2026 και τη συγκρότηση του νέου Διοικητικού Συμβουλίου σε σώμα, σηματοδοτεί μια κρίσιμη και κομβική καμπή για τον ξενοδοχειακό κλάδο. Διανύουμε μια περίοδο κατά την οποία οι τουριστικές αφίξεις καταγράφουν σημαντική και σταθερή άνοδο, ωστόσο τα περιθώρια κέρδους και οι πραγματικές αντοχές των επιχειρήσεων συρρικνώνονται διαρκώς. Αυτή η πίεση είναι πολυδιάστατη, σύνθετη και φυσικά, δεν αφήνει ανέπαφο κανένα απολύτως κομμάτι της μεγάλης ξενοδοχειακής οικογένειας. Τόσο οι μεγάλες μονάδες όσο και τα μικρά, πολύ μικρά και οικογενειακά καταλύματα της περιφέρειας καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν ένα εξαιρετικά απαιτητικό, ασταθές και ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Ως Β’ Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, αρμόδιος ειδικά για τα μικρά και πολύ μικρά οικογενειακά ξενοδοχεία, γνωρίζω από πρώτο χέρι και βιώνω καθημερινά ότι οι προκλήσεις αυτές αποκτούν συχνά μια πιο οξεία και πιεστική μορφή στις μικρότερες δομές. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση πως τα μεγάλα ξενοδοχεία δεν αντιμετωπίζουν σοβαρά και αντίστοιχα λειτουργικά προβλήματα. Ολόκληρος ο κλάδος, από το μικρότερο εποχικό κατάλυμα ενός απομακρυσμένου νησιού έως το μεγαλύτερο συγκρότημα, μοιράζεται κοινές αγωνίες, κοινούς προβληματισμούς και κοινούς στόχους σχετικά με τη φορολογία, το αυξανόμενο κόστος λειτουργίας και το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την τουριστική ανάπτυξη της Ελλάδας.

Φορολογική πολιτική και έμμεσοι φόροι – Το μεγάλο «αγκάθι»

Ένα από τα πρώτα, τα πιο κρίσιμα και τα πλέον επιτακτικά μέτωπα αφορά τη φορολογία και τους έμμεσους φόρους. Η ΠΟΞ έχει θέσει με απόλυτη σαφήνεια και τεκμηρίωση το ζήτημα στην κυβέρνηση, επισημαίνοντας με έμφαση ότι ο αυξημένος ΦΠΑ στη διαμονή και το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση πλήττουν το ελληνικό τουριστικό προϊόν και την ανταγωνιστικότητά του συνολικά στη διεθνή αγορά. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, στην επιστολή μας προς τον Πρωθυπουργό ενόψει της φετινής ΔΕΘ, η μείωση του ΦΠΑ στη διαμονή στο 6,5% και η ουσιαστική επανεξέταση του Τέλους Ανθεκτικότητας τοποθετήθηκαν εκ νέου στην κορυφή των διεκδικήσεών μας.

Είναι απολύτως προφανές ότι οι επιβαρύνσεις αυτές πλήττουν οριζόντια όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου. Ειδικά, όμως, ένας έμμεσος φόρος ή μια πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση γίνεται συχνά δυσβάσταχτη, έως και απαγορευτική, για μια μικρή μονάδα 20 δωματίων με περιορισμένη εποχική λειτουργία, η οποία προσπαθεί να ισοσκελίσει τα έσοδά της μέσα σε λίγους μήνες.

Ενεργειακό κόστος και χρηματοδοτικά εργαλεία

Το κόστος ενέργειας παραμένει σταθερά στο επίκεντρο των προβλημάτων που καταγράφουν διαχρονικά οι ετήσιες έρευνες του ΙΤΕΠ και έχει άμεση συνάρτηση με τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 37% των ξενοδοχείων εντάσσεται στην κατηγορία των αδιάφορων ή εποχικών ως προς τη διαχείριση ενέργειας, εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία αποτελείται από μικρά, οικογενειακά ξενοδοχεία πρώτης και δεύτερης κατηγορίας που βασίζονται κυρίως σε παραδοσιακές λύσεις, όπως είναι για παράδειγμα ο ηλιακός θερμοσίφωνας. Αυτή η εικόνα δεν οφείλεται σε καμία περίπτωση σε αδιαφορία εκ μέρους των επιχειρηματιών, αλλά στην έλλειψη ρευστότητας και κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων. Η ενεργειακή αναβάθμιση απαιτεί σημαντικές επενδύσεις που μια μικρή οικογενειακή μονάδα δυσκολεύεται να προχρηματοδοτήσει.

Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στην τραπεζική χρηματοδότηση παραμένει σοβαρή τροχοπέδη για πολλές επιχειρήσεις. Η μελέτη Deloitte–ΙΝΣΕΤΕ κατέγραψε ένα υπαρκτό και σημαντικό χάσμα μεταξύ των μικρών τουριστικών επιχειρήσεων με κύκλο εργασιών έως 10 εκατ. ευρώ και των μεγαλύτερων, όσον αφορά τους διαθέσιμους πόρους και την ενημέρωση. Το τραπεζικό σύστημα συνεχίζει να ζητά εγγυήσεις και σταθερό ιστορικό που μια μονάδα με λίγους μήνες λειτουργίας τον χρόνο συχνά δεν διαθέτει.

Χωροταξικό, θεσμικό περιβάλλον και υποδομές

Στον τομέα του χωροταξικού, τονίσαμε κατηγορηματικά ότι «οι οριζόντιοι περιορισμοί υποκαθιστούν τον σχεδιασμό» και ότι ένα εθνικό εργαλείο οφείλει να λειτουργεί ως πλαίσιο στρατηγικών κατευθύνσεων και όχι ως μηχανισμός ενιαίων και άκαμπτων ρυθμίσεων. Η ΠΟΞ προειδοποίησε έγκαιρα ότι τα οριζόντια όρια δυναμικότητας μπορούν να οδηγήσουν σε απαξίωση ιδιοκτησιών και σε κατάτμηση της γης, αποτελέσματα που πλήττουν όλες τις μονάδες ανεξαρτήτως μεγέθους.

Έχουμε προτάξει την υπεράσπιση των μικρομεσαίων και οικογενειακών επιχειρήσεων παράλληλα με τη γενικότερη βελτίωση των υποδομών. Μεγάλα ζητήματα της νέας διοίκησης είναι επίσης η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, και η απόλυτη βιωσιμότητα των προορισμών. Οι προκλήσεις των μικρών μονάδων εμφανίζονται ως κεντρικό ζήτημα της Ομοσπονδίας.

Ανταγωνισμός, βραχυχρόνια μίσθωση και αδειοδοτικό πλαίσιο

Ένα ζήτημα που απασχολεί οριζόντια ολόκληρο τον κλάδο είναι η τεράστια ασυμμετρία που επικρατεί στην αγορά λόγω της ανεξέλεγκτης επέκτασης της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ενώ τα νόμιμα, αδειοδοτημένα ξενοδοχεία —ανεξαρτήτως μεγέθους— υπόκεινται σε αυστηρούς δεσμευτικούς περιορισμούς, συνεχείς ελέγχους, επιθεωρήσεις και υψηλή φορολογία, το πλαίσιο για τη βραχυχρόνια μίσθωση παραμένει ελλιπές, δημιουργώντας έναν άνισο και βαθύτατα αθέμιτο ανταγωνισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο, το αδειοδοτικό και θεσμικό περιβάλλον των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων χρειάζεται άμεσο και ριζικό εκσυγχρονισμό. Η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, όπως τα συστήματα contactless hotel και οι εφαρμογές ψηφιακής εξυπηρέτησης, καθώς και η υιοθέτηση σύγχρονων διεθνών πρακτικών, είναι απολύτως απαραίτητες για να κλείσει το χάσμα ανταγωνιστικότητας.

Έλλειψη προσωπικού και εποχικότητα

Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες και πιο επώδυνες πληγές του ελληνικού τουρισμού. Σύμφωνα με την έρευνα απασχόλησης του ΙΤΕΠ για το 2024, οι ελλείψεις προσωπικού ανήλθαν σε 53.817 θέσεις, ποσοστό που αγγίζει το 19% του συνολικού οργανογράμματος. Το μεγαλύτερο ποσοστό ελλείψεων καταγράφεται στα ξενοδοχεία 2 αστέρων φτάνοντας το εντυπωσιακό 38%, ενώ τα εποχικά ξενοδοχεία πλήττονται εντονότερα (20%) σε σύγκριση με εκείνα συνεχούς λειτουργίας (17%).

Η εποχικότητα παραμένει μια μεγάλη δομική πρόκληση. Το τρίτο τρίμηνο του 2025 συγκέντρωσε το 52,9% των συνολικών διανυκτερεύσεων, έναντι μόλις 5,7% του πρώτου. Για τις 12μηνες μονάδες η χαμηλή πληρότητα εκτός αιχμής είναι πηγή διαρκούς ανησυχίας, ενώ για τις μικρές μονάδες της περιφέρειας η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν αποτελεί απλώς έναν στόχο ανάπτυξης, αλλά ζήτημα άμεσης επιβίωσης.

Ο ρόλος και η αξία των μικρών και οικογενειακών μονάδων

Παρά τις τεράστιες δυσκολίες, τα μικρά και πολύ μικρά οικογενειακά ξενοδοχεία αποδεικνύονται κρίσιμα και αναντικατάστατα για τον ελληνικό τουρισμό. Αποτελούν πάνω από το 43% του συνολικού αριθμού μονάδων της χώρας, με τα καταλύματα 1 και 2 αστέρων να απαρτίζουν τη ραχοκοκαλιά του κλάδου μας. Η ισχύς της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων μετριέται πρωτίστως από την ισχύ του μικρότερου μέλους της.

Τα καταλύματα αυτά κρατούν ζωντανό τον τουρισμό στην περιφέρεια, δεδομένου ότι το 74% των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού πραγματοποιείται εκτός Αττικής. Σε δεκάδες νησιά, ορεινούς και ηπειρωτικούς προορισμούς, τα οικογενειακά ξενοδοχεία αποτελούν τη μοναδική υποδομή φιλοξενίας, διασφαλίζοντας τη διασπορά των επισκεπτών και αποτρέποντας τον υπερκορεσμό των μεγάλων αστικών πόλων. Παράλληλα, στηρίζουν ενεργά την τοπική απασχόληση και διαχέουν το εισόδημα στην τοπική οικονομία, συνεργαζόμενοι στενά με τον πρωτογενή τομέα και τις τοπικές επιχειρήσεις. Η συμβολή τους στη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας και της αυθεντικής ελληνικής φιλοξενίας είναι ανεκτίμητη, ενώ η ανθεκτικότητά τους σε περιόδους κρίσης λειτουργεί ως σιωπηλή ασπίδα για ολόκληρο το τουριστικό μας σύστημα.

Στρατηγικοί στόχοι και η δέσμευση της νέας Διοίκησης

Η επανεκλογή του Προέδρου κ. Χατζή και η σημαντική ανανέωση του Διοικητικού Συμβουλίου αποτυπώνουν μια ισχυρή εντολή συνέχειας αλλά και ανανέωσης. Η κατανομή των αρμοδιοτήτων διασφαλίζει ότι κάθε κρίσιμο μέτωπο έχει τον αρμόδιο υπεύθυνο, καλύπτοντας τομείς όπως η στρατηγική ανάπτυξη, τα οικονομικά, η εξωστρέφεια και η επικοινωνία, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η καινοτομία, η εκπαίδευση και η έρευνα, καθώς και τα ζητήματα περιβάλλοντος, ειδικών μορφών τουρισμού και απομακρυσμένων περιοχών.

Στον τομέα ευθύνης μου, η δέσμευση της ΠΟΞ απέναντι στα μικρά και πολύ μικρά οικογενειακά ξενοδοχεία είναι απολύτως σαφής: το μέγεθος μιας επιχείρησης δεν πρέπει να λειτουργεί ως μειονέκτημα. Αυτό μεταφράζεται σε εξασφάλιση πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία, ουσιαστική ψηφιακή υποστήριξη, στοχευμένη ανακούφιση από τις δυσανάλογες επιβαρύνσεις και ενίσχυση της φωνής των περιφερειακών μονάδων.

Η νέα τριετία ξεκινά με πνεύμα συνεργασίας, καινοτομίας, εμπειρίας και έντασης όσον αφορά στις διεκδικήσεις. Στόχος μας είναι να σταθούμε αταλάντευτα δίπλα σε κάθε ξενοδόχο, προχωρώντας ενωμένοι για να θωρακίσουμε το σύνολο της ελληνικής ξενοδοχίας και να διασφαλίσουμε ένα βιώσιμο μέλλον για τον τουρισμό μας.